Dziś chcę napisać o relacjach i o różnicach pomiędzy konfliktem, a przemocą w relacjach, będąc zainspirowany dwoma filmami, które aktualnie możecie oglądać w polskich kinach.
Po pierwsze, to „Dom Dobry ” Wojtka Smarzowskiego, o którym głośno wszem i wobec. Sam już też o nim pisałem, a po drugie, film, który jest filmem studyjnym, kameralnym i może przejść niezauważony w cieniu pierwszego tytułu, który wymieniłem
To film „Lovable” tłumaczony niefortunnie przez polskiego dystrybutora „Być kochaną”. Też potraktowałem już ten film osobnym tekstem wcześniej.
Dlaczego jestem zainspirowany tymi dwoma tytułami?
Dlatego, że „Dom Dobry „traktuje o przemocy domowej, która w naszym kraju w dużym stopniu wciąż objęta jest tabu, bo przecież „to, co dzieje się w rodzinie, zostaje w rodzinie”, rzekomo.
A potem okazuje się, że wszystkie dramaty, które słyszymy za ścianami mieszkań albo to, co widzimy w pracy: spadek energii, rozdrażnienie, brak mocy, to niekoniecznie wypalenie zawodowe, tylko echo czegoś większego.
Z jednej strony przemoc; z drugiej konflikt, napięcie, zmęczenie codziennością, o którym opowiada „Lovable”.
Film o tym, jak ludzie gubią się z radaru drugiej osoby, jak emocjonalna mgła oddala partnerów, gdy jedno znika w bólu, a drugie znika w lęku przed stratą.
I dlatego oba filmy polecam „Dom Dobry” jako pretekst do odtabuizowania tematu przemocy, „Lovable” jako delikatne lustro pokazujące, czym różni się konflikt od krzywdzenia.
I właśnie o tym chcę dziś napisać.
„Dom Dobry”: psychologiczna opowieść o przemocy, która nie jest konfliktem
Wojtek Smarzowski pokazuje mechanizmy znane terapeutom, prawnikom, pracownikom socjalnym i tym, którzy kiedyś próbowali wydobyć przyjaciółkę z przemocowej relacji.
Film odsłania pełną paletę przemocy:
- emocjonalną: ośmieszanie, dewaluowanie, gaslighting prowadzący do zwątpienia w własny rozsądek,
- finansową: kontrolę, uzależnianie ekonomiczne, odebranie prawa do samostanowienia,
- prawną: wykorzystywanie systemu do nękania, przeciągania, manipulowania opieką nad dziećmi,
- fizyczną: eskalującą z czasem według dobrze znanego cyklu przemocy,
- seksualną: tam, gdzie ciało partnerki przestaje być podmiotem, a staje się argumentem władzy.
Film odtwarza również izolację, jedną z najbardziej charakterystycznych form przemocy domowej: odcięcie od rodziny, wycofanie z przyjaźni, wytworzenie narracji: „bez mnie sobie nie poradzisz”.
Smarzowski zatrzymuje widza na chwilę w ciszy po ciosie.
A w tej ciszy widać to, czego na co dzień nie słyszymy zza ściany: dzieci żyjące w napięciu, kobiety przestające ufać sobie, społeczność, która wie i jednocześnie milczy.
„Dom dobry” może działać terapeutycznie przez nazwanie, uwidocznienie i przełamanie milczenia.
„Lovable”: o konflikcie, który nie jest przemocą
Ten kameralny film dotyka innego zjawiska: zanikania bliskości.
Nie przemocy, lecz plątania się w nieporozumienia, nagromadzonych zranieniach, zmęczeniu, biegu między pracą, domem i oczekiwaniami.
To opowieść o tym, jak:
- jedno z partnerów rozpływa się w codzienności,
- drugie zamyka się w swoim lęku,
- a oboje przestają się widzieć i zamiast siebie słyszą własną interpretację.
„Lovable” jest jak cicha terapia projekcyjna: pokazuje, jak łatwo pomylić partnera z własnymi obawami i jak trudno zadać proste pytanie: „Co czujesz?”
W przeciwieństwie do „Domu Dobrego”, ten film jest o czymś, co jest w relacjach normalne, ludzkie, odwracalne.
Konflikt, jeżeli jest bez przemocy, jest dialogiem: czasem bolesnym, ale nie krzywdzącym.
Konflikt a przemoc: dlaczego to tak kluczowe rozróżnienie?
Konflikt:
- dwie osoby mają różne potrzeby,
- obie mogą mówić,
- jest przestrzeń na emocje,
- po drugiej stronie nie ma lęku przed reakcją partnera.
Przemoc:
- jedna strona ma władzę,
- druga strach,
- komunikacja przestaje być możliwa,
- osoba krzywdzona adaptuje się, zamiast współtworzyć.
I tu właśnie oba filmy tworzą wspólne spektrum doświadczeń:
- „Lovable” o tym, jak się nie zgubić;
- „Dom Dobry” o tym, jak przestać milczeć, gdy już zostaliśmy zgubieni.
Trigger warning – ważne!!!
Wrażliwość nie jest słabością.
Osoby z doświadczeniem przemocy, cPTSD, wysoką empatią lub przeciążonym układem nerwowym mogą odczuć „Dom Dobry” jako zbyt intensywny. I to jest naturalne.
„Lovable” jest bezpieczniejszy, czuły, subtelny, bliski codzienności.
Jeżeli czujesz, że ten tekst dotyka Twojej historii, nie zostawaj z tym sam/a.
Poniżej zostawiam dyskretne, sprawdzone kontakty pomocowe dla siebie, znajomej, sąsiadki, kolegi z pracy.
Niebieska Linia – Ogólnopolski Telefon dla Ofiar Przemocy w Rodzinie
800 120 002 (bezpłatny, całodobowy)
Telefon Zaufania dla Osób Dorosłych w Kryzysie Emocjonalnym
116 123
Telefon Zaufania dla Dzieci i Młodzieży
116 111 (całodobowy)
Centrum Wsparcia dla Osób w Kryzysie Psychicznym
800 70 2222 (24/7)
Fundacja Feminoteka – wsparcie dla osób doświadczających przemocy
722 185 505
Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę
800 100 100 – pomoc dla rodziców i opiekunów
