Debata – rozmowa czy walka? O co tak naprawdę chodzi, gdy się ze sobą spieramy?
W teorii debata to szansa na spotkanie – nie bójka na słowa.
Powinna być przestrzenią, gdzie różne opinie mogą się zderzyć, ale nie po to, żeby się zniszczyć, tylko żeby coś z tego wynikło.
W relacjach – czy to prywatnych, zawodowych, czy społecznych – dobra debata pozwala zobaczyć drugiego człowieka, nawet jeśli się z nim nie zgadzamy.
Z psychologicznego punktu widzenia to świetna okazja do ćwiczenia empatii, elastyczności myślenia i regulacji emocji.
Uczy, że można nie mieć racji – i że to nie koniec świata, że ktoś może patrzeć inaczej i warto to zrozumieć.
Debata to nie tylko argumenty.
To też wartości. I coraz częściej je w tej przestrzeni gubimy.
Dobro to szukanie rozwiązań, nie punktów zaczepienia.
Szacunek to słuchanie z ciekawością, nie z pogardą.
Fakty to odpowiedzialność, a nie wygodne narracje.
A kłamstwo, nawet podane ładnie, nadal jest kłamstwem.
Co zobaczyłem wczoraj w debacie?
Zamiast rozmowy – teatr erystyki i emocjonalnej manipulacji.
Oto kilka najczęstszych trików od których bolały mnie uszy bez cytowania jednego czy drugiego adwersarza:
1. Ataki personalne – czyli „nie słuchaj, bo to zły człowiek”.
2. Chochoły – czyli przypisywanie przeciwnikowi poglądów, których nie wyraził.
3. Wybieranie tylko wygodnych faktów – jak pokazywanie tylko jednej strony medalu.
4. Granat emocjonalny – czyli np. „nasze dzieci będą cierpieć!”
5. Odwracanie uwagi – np. „Zostawmy inflację, skupmy się na eksporcie.”
6. Fałszywe wybory – np. „albo mój plan, albo katastrofa.”
7. Powoływanie się na celebrytów albo przypadkowe i anonimowe komentarze internautów pasujące pod tezę – jakby to był argument.
8. Generalizacje – np. „wszyscy Polacy tego chcą”.
9. Pogarda w słowach – czyli odczłowieczanie „tych innych”.
10. Emocjonalne metafory – np. „to bomba zegarowa pod gospodarkę.”
A przecież dobra debata powinna opierać się na kilku prostych zasadach:
Mów prawdę.
Słuchaj uważnie.
Oddziel człowieka od poglądu.
Nie bój się nie wiedzieć wszystkiego.
I trzymaj się tematu.
Bo to, jak rozmawiamy, mówi dużo o tym, jak myślimy i jak traktujemy siebie nawzajem.
A demokracja, wspólnota i zwykłe ludzkie relacje zaczynają się właśnie od rozmowy. Mądrej, spokojnej, uczciwej.
Można się spierać – bez złości.
Można się nie zgadzać – z klasą.
I można debatować – z szacunkiem, nie dla wygranej, tylko dla sensu.
A tymczasem to czego doświadczamy to zaprzeczenie tych zasad i wartości.
Idę wykozłować ten wieczór z umysłu i ciała na boisku do kosza.
🤘
